Eski Pano
Ailece dia izlenen akşamda tanıdık yerin beklenmedik görüntüsü çıkabilirdi: insanlar tanınıyordu ama baş aşağıydılar. Daha sahne adlandırılmadan odanın fark edeceği başka şey vardı. Görüntünün konusu yanlış değildi; yönü tanımanın sıradan işini kesmişti.
Küçük hata, dia projektörü çevresindeki heyecana özel bakış sunar. Makine edilgen izleyiciye yalnızca resim vermiyordu. Sunum odanın dikkatini yönlendiriyor, görüneni anlamaya seyircinin ne kadar katıldığını ortaya çıkarıyordu.
Sahneyi Yanlış Açıdan Tanımak
İzleyici kişinin fotoğrafta nerede durduğunu çözmeden onu tanıyabilirdi. Başkası yeri bilir, yukarı ve aşağının tersliğiyle zorlanabilirdi. Tanıdık resim sunum değişince kısa süre yabancılaşırdı.
Tepkiyi komik aile alıntısı olarak kurmak gerekmez. Bazıları gülebilir, diğerleri düzelmesini bekleyebilirdi. Önemli olan herkesin aynı sevinci yaşadığını varsaymak değil, aynı sorunla ortak karşılaşmalarıdır.
Perdedeki resim, birinin elindeki küçük çerçeveli diadan farklıydı. Büyüyünce yön hatası bütün odaya görünürdü. Küçük hazırlık hatası, yalnızca akraba veya misafirlerden oluşsa da seyirci edinirdi.
Sonraki Görüntüden Biri Sorumluydu
Diaları gösterme görevi birindeydi. Görüntü yanlış belirdiğinde diğerleri belirtir, o kişi kesintiyle ilgilenirdi. Hatayı fark etmekle gidermek arasındaki ayrım akşamın iş bölümüne aitti.
Düzeltme gerçek projektöre ve düzene bağlıydı. Hatıra kullanım talimatı değildir; uydurulmuş model veya mekanizma istemez. Toplumsal açıdan önemli olan, herkes sorunu tanıdığı için görüntünün kendiliğinden düzelmemesiydi.
Görüntüyle uğraşılırken izleyici fotoğraftaki birinin adını söyleyebilir veya o andan öncesini hatırlayabilirdi. Sohbet gösterimin önüne geçebilirdi. Gösteren nesne sırasını yönetirken seyirciler çağrışım sırasını kuruyordu.
Düzeltilen Resme İkinci Kez Bakılıyordu
Görüntü amaçlanan yönde dönünce izleyiciler yeniden bakabiliyordu. İlk şaşkınlıkta kaçan yüz konumu, kapı veya insanların düzeni dikkat çekebilirdi. Hata fotoğrafa yeni bir şey eklememişti ama odanın ona yaklaşma yolunu değiştirmişti.
Her kesinti akşamı iyileştirmezdi. Çok resim gösteren kişi düzeltmeden sıkılabilir, başka sahneyi bekleyen sabırsızlanabilirdi. Küçük emek eğlencenin yanında kaldığında hatıra tamamlanır.
Sonradan kutuda bulunan dia, sahneden önce ters görünüşü çağırabilir. Nesne gösterilerek ikinci bağ edinmiştir. Fotoğraflanan anla sonraki aile seyri aynı görüntünün birleştirdiği farklı olaylardı.
Ters diayı hatırlanmaya değer kılan budur. Projektör ışığı herkesi kısa süre aynı bilmecenin önüne koyup tanıdık sahneyi yeniden sunmuştur. Analog akşam nesneyle seyirci arasındaki bu görünür ayarları içerirdi. Aile bir an fotoğraftaki kişiyi değil, ona birlikte nasıl baktığını da hatırlardı.