Sokak Arası Nohutlu Pilav Sofraya Geldiğinde Neden Bütün Ev Aynı Kokuyla Dolardı Taş Kaldırımlar Boyunca Sessiz Bir Yaz Akşamına Karışarak

Bir zamanlar akşam yemeğinin haberi mutfakta değil sokakta duyulurdu. Özellikle yaz günlerinde, taş kaldırımlar günün sıcaklığını korurken ve pencereler sonuna kadar açık dururken, sokak arasından gelen nohutlu pilav kokusu eve yaklaşan sofranın ilk işareti olurdu. Elinde alüminyum tencereyle dönen biri daha apartmana girmeden koku merdiven boşluğuna yayılır, kapı aralığından salona, salondan perdeye, perdeden çocukların iştahına ulaşırdı. Sokakta satılan ya da küçük dükkândan alınan nohutlu pilavın bütün evi aynı kokuyla doldurması, yalnız yemeğin güçlü buharından değil, o dönemin daha geçirgen ev hayatından kaynaklanıyordu. Ev ile sokak arasında bugünkü kadar kalın sınırlar yoktu; yemek kokusu da bu yakınlığın en canlı tanıklarından biriydi. Damak Hafızası açısından nohutlu pilav, yalnız doyurucu bir yemek değil, şehir hayatının sade ama güven veren lezzetlerinden biridir. Pirincin tane tane oluşu, nohutun yumuşaklığı, üstüne serpiştirilen karabiber ya da kimi evlerde eklenen tavuk suyu kokusu, sofraya gelir gelmez herkesi aynı duyguda buluştururdu. Bu yemek çoğu zaman büyük hazırlık istemezdi; ama tam da bu yüzden şehir hayatının ritmine çok iyi uyum sağlardı. İşten geç dönen baba, oyundan yeni giren çocuk, mutfakta yoğurt çıkaran anne, hepsi pilavın buharında ortak bir akşama bağlanırdı. Sokak arasından gelen pilav, eve yalnız yemek değil, dışarıdaki hayatın sıcak nabzını da getirirdi. Satıcının sesi, metal kepçenin tencereye çarpışı ve taş kaldırımda yankılanan ayak sesleri sofraya görünmeden önce ulaşırdı. Bu kokunun bütün evi doldurması biraz da eski yapıların ve yaşam alışkanlıklarının sonucuydu. Pencereler açık, kapılar yarı aralık, balkonlar birbirine yakın, apartman boşlukları ses ve koku taşıyacak kadar geçirgendi. Böylece bir yemekten yükselen buhar yalnız mutfakta kalmaz, evin her köşesine ince ince sinerdi. Çocuk odasında defterini açık bırakan biri de, balkon demirine dirseklerini dayamış biri de aynı kokuyu duyar ve aşağıdan gelen pilavın eve ulaştığını anlardı. Koku, yemeğin fiziksel varlığından önce gelen bir davet gibiydi. Sessiz bir yaz akşamında taş kaldırımlar boyunca yayılan bu davet, mahallenin ortak iştahını da hatırlatırdı; çünkü aynı saatlerde başka evlerde de benzer tencereler açılıyor, yoğurt kapları sofraya konuyor, kaşık sesleri duyulmaya hazırlanıyordu. Bugün nohutlu pilavın hatırlattığı şey yalnız bir lezzet değil, birlikte yenen sade yemeklerin kurduğu ev içi yakınlıktır. O pilav bazen tek başına, bazen turşuyla, bazen ayranla, bazen de üstüne serpilmiş karabiberle yenirdi; ama hangi biçimde olursa olsun sıcak ve tanıdık bir akşam hissi taşırdı. Bütün evin aynı kokuyla dolması, sofranın henüz kurulmadan önce bile aileyi bir araya getirmesi demekti. Bu yüzden sokak arası nohutlu pilav hafızada yalnız damakta değil, evin duvarlarında da kalmıştır. Taş kaldırımlar boyunca sessiz bir yaz akşamına karışarak gelen o koku, geçmişte yemeğin yalnız karın doyurmadığını; aynı zamanda ev ile mahalleyi aynı nefeste buluşturduğunu anlatır.

---