Pirinç Kapı Tokmağı Ve Salon Vitrininin En Görünür Köşesi: Neden Bugün Yeniden İlgi Görüyor

Bir zamanlar bir eve yaklaşırken ilk dikkat çeken şeylerden biri kapıdaki pirinç tokmağın sesi, içeri girildiğinde ise salon vitrininin en görünür köşesindeki düzen olurdu. Bu iki ayrıntı, ev hayatının dışarıdan ve içeriden görünen yüzünü temsil ederdi. Kapı tokmağı, gelenin kendini duyurma biçimini; vitrin köşesi ise ev halkının kendini gösterme biçimini taşırdı. Pirincin hafif sarı parıltısı, cilalanmış yüzeyinde birikmiş el izi, vitrinde dantel örtü üstünde duran cam ya da porselen objelerle birleştiğinde, eski evlerin ciddiyetini ve ölçülü gururunu anlatırdı. Bugün bu nesnelerin yeniden ilgi görmesi tesadüf değildir. Çünkü onlar yalnız süs eşyası değil, bir dönemin zevk anlayışını, ev düzenini ve misafirlik dilini üzerinde taşıyan gündelik sembollerdir. Obje Hikayeleri bakımından pirinç kapı tokmağı ile salon vitrininin görünür köşesi arasında güçlü bir akrabalık vardır. İkisi de eşiğin nesnesidir. Tokmak, evin dışarıyla temas ettiği anda devreye girer; vitrin ise misafirin içeri girdikten sonra gözünün ilk takıldığı sessiz düzeni kurar. Tokmağın tok sesi, eski apartmanlarda ya da müstakil evlerde zili olmayan ya da olsa bile pek kullanılmayan günlerin hafızasını taşır. Kimin nasıl vurduğundan gelenin kim olduğuna dair tahminler yürütülür, kapı açılmadan önce o sesle bir yüz hatırlanırdı. İçerideyse vitrinin en görünür köşesi, evin en kıymetli ya da en hatıralı parçalarının sergilendiği küçük bir sahneydi. Bayramda çıkarılan bardak takımı, düğünden kalma şekerlik, uzak akrabadan gelmiş bir biblo ya da yalnızca çok sevildiği için öne konmuş bir obje, orada aile hafızasının sessiz temsilcisi olurdu. Bugün bu nesnelerin yeniden ilgi görmesinin bir nedeni, çağdaş hayatın fazlasıyla görünmezleşen dokusuna karşı somutluk arayışıdır. Pirinç tokmak elde ağırlığı olan, dokunulunca soğukluğunu hissettiren, zamanla kararırken kullanım izini üstünde taşıyan gerçek bir malzemedir. Salon vitrini de aynı biçimde, eşyayı saklamaktan çok anlamlandıran bir çerçeve sunar. Günümüzün hızlı ve kolay değişen dekorasyon anlayışı içinde insanlar artık biraz daha kalıcı, hikâyesi olan, aileden kalmış ya da aile olacak kadar uzun yaşayabilecek nesnelere dönüyor. Pirincin yaşlandıkça güzelleşen tonu ve vitrinin düzenlemeye izin veren sabırlı yapısı, bu özlemi karşılıyor. İnsanlar yalnız estetik değil, süreklilik duygusu arıyor. Bu ilginin arkasında biraz da çocukluk hatıraları vardır. Pek çok kişi için kapı tokmağı, anneannenin evine girişte duyulan ilk sestir; salon vitrini ise dokunulması yasak ama gözle uzun uzun seyredilmesi serbest bir iç dünya. Vitrinin camı arkasındaki objeler, çocuk için hem yakın hem uzak birer hazine gibidir. Pirinç tokmağın parlaklığı da evin dışındaki sert dünyadan içerdeki korunaklı alana geçişin işaretidir. Bu yüzden bu nesneler bugün tasarım dergilerinde, ikinci el dükkânlarında ya da yeni dekorasyon arayışlarında yeniden görünür olurken yalnız biçimleriyle değil, taşıdıkları duygusal yankıyla da değer kazanıyor. Sonuçta pirinç kapı tokmağı ile salon vitrininin en görünür köşesi, eski ev hayatının hem temsil hem hatırlama araçlarıdır. Yeniden ilgi görmeleri, modanın geçici hevesinden çok, anlamı olan eşyalara duyulan ihtiyaçla ilgilidir. İnsanlar kapıya dokunulduğunda duyulan sesi, vitrinde bir objeye ayrılan yeri, evin kendini ifade etmek için kullandığı bu sakin dili yeniden özlüyor. Çünkü bazen bir evin karakteri, en büyük mobilyasında değil, tokmakta bıraktığı sesle vitrinde sakladığı küçük ışıltıda anlaşılır.

---