Eski Pano
Kış gecesi futbolu, yeterli ışık ve zaman olup olmadığına karar vermekle başlardı. Sokak lambası, dükkân vitrini veya apartman girişi alanın yalnız bir bölümünü aydınlatır, top kenarda kısa süre kaybolurdu. Çocuklar sahayı kısaltır, kaleleri taşır veya araç yaklaşınca durmayı kararlaştırırdı. Oyunun hafızadaki şiddeti kusursuz koşullardan değil bu sınırlardan gelirdi.
Kaleler taş, çanta, mont veya duvardaki iki çatlakla belirlenebilirdi. Top hayalî direğin yakınından geçince genişlik tartışılırdı. Çocuklar ödevden geldikçe ya da yemeğe çağrıldıkça takımlar değişirdi. Yaş, beceri, arkadaşlık ve topun sahibi seçimi etkilerdi. Kurallar yazılı değildi; tartışılır ve grupça uygulanırdı.
Topun Sokağa Dayanması Gerekirdi
Soğuk hem bedeni hem topu değiştirirdi. Sert top ayağı acıtır, ıslak zemin ayakkabıyı ağırlaştırır, uyuşan parmaklar taç atışını zorlaştırırdı. Su birikintileri, kaldırımlar, araçlar ve yayalar sonuçları olan engellerdi. Biri topu arabanın altından alır, biri kapıya çarpınca özür dilerdi. Özgürlüğü dürüst hatırlamak, ortak alanda oyunu sürdürmek için gereken sorumluluğu da görmektir.
Çocuklar sahaya çevirdi diye sokak boş değildi. İnsanlar işten döner, esnaf girişini açık tutmak ister, komşular gürültüye farklı yaklaşırdı. Pencereden gelen uyarı sesi bir süre azaltırdı. Hasar, tehlikeli trafik veya sürekli rahatsızlık oyunu bitirebilirdi. Gayriresmî izin her akşam davranış ve uzlaşmayla yenilenirdi.
Sokak Lambaları Zaman Duygusunu Değiştirirdi
Lambaların altında nefes görünür, uzun gölgeler hızı değiştirirdi. Akşam; saatten çok dışarıda kalan arkadaşlarla, kollara giren soğukla ve balkon sesleriyle ölçülürdü. Bir aile erken çağırır, diğeri son gole izin verirdi. “Son atak” maç gerçekten bitmeden birkaç kez söylenebilirdi.
Eve dönüş oyunu görünür kılardı. Çamur pantolona, nem çoraba, kum topa yapışırdı. Islak kıyafet ve geciken yemekle yetişkinler ilgilendiği için dışarıdaki keyif evdeki emeğe de dayanırdı. Gol, haksız karar ve en uzak şut üzerine anlatılanlar sokak boşaldıktan sonra maçı sürdürürdü.
Çocukluk Hafızası Maçtan Neyi Saklar
Sokak futbolu kaybolmadı; fakat trafik, düzenli etkinlikler, ekranlar ve güvenlik kaygısı yerini değiştirdi. Her eski mahalleyi güvenli, her çocuğu eşit kabul görmekte göstermek doğru değildir. Kızlar, küçükler, yeniler veya daha az becerikliler dışlanabilirdi. Sorumlu hafıza aidiyetle sınırı birlikte kaydeder.
Kış gecesi maçı, çocukların çok az malzemeyle geçici kurum kurmasını gösterir. Top, iki kale işareti, ödünç ışık ve tartışmalar; takım, sınır, ceza ve bitiş yaratırdı. Sahne canlı kaldı, çünkü çocuklar yalnız oyalanmıyor, küçük bir kamusal dünya kuruyordu. Topun peşindeki son koşu arkadaşlığı, rekabeti, riski ve yaklaşan eve çağrıyı aynı saniyelere sığdırırdı.